Een rondetafel onder leiding van minister Clarinval over de toekomst van de handel

Al jaren vroeg de BBTK om zo’n rondetafel. Op 12 oktober is het er eindelijk van gekomen. 

Wat valt er te zeggen over de problemen van de winkels in België? Die zijn enorm. De uitdagingen zijn groot.

De problemen situeren zich op internationaal niveau, waar we rechtstreeks geconfronteerd worden met e-commerce die steeds meer schade aanricht en vaak niet vanuit België wordt georganiseerd. Sinds 2015 bestaat er een cao die werken via e-commerce regelt, maar geen enkele werkgever maakt er gebruik van. Het is duidelijk dat er jobs verloren zijn gegaan doordat een groot deel van de omzet via e-commerce naar het buitenland wegvloeit.

Ook de grensoverschrijdende handel en de uitstroom van kapitaal naar het buitenland omdat mensen over de grens gaan winkelen, spelen een belangrijke rol. Hoe lager de omzet in België, hoe minder werknemers er uiteraard in de Belgische winkels zullen zijn.

Met artificiële intelligentie, automatisering en regeringsmaatregelen die werknemers in de handel rechtstreeks doen concurreren met flexi-jobbers, studenten en zelfs voltijdse werknemers die goedkope overuren presteren, is het niet eenvoudig om als deeltijdse werknemer in de handel rond te komen.

We mogen minister Clarinval ook “bedanken” voor het afschaffen van de verplichte sluitingsdag en voor de ruimere openingsuren in de handel. Daardoor zijn een hele reeks praktijken die vroeger illegaal waren, vandaag legaal geworden. Op deze dag van de algemene staking in de openbare diensten was het verstandiger en socialer geweest om de inspectiediensten te versterken in plaats van jarenlange illegale praktijken wettelijk te maken. Maar wat kan je anders verwachten van een rechtse minister?

Ook op nationaal niveau is de concurrentie hard en is sociale dumping alomtegenwoordig.

Sinds de franchisering van de 128 Delhaize-winkels in 2023 zijn het niet langer de kleine buurtwinkels die elke zondag open zijn. Vandaag gaat het om echte vlaggenschepen van meer dan 2.500 m² die elke zondag hun deuren openen. Dat heeft de zondagse winkelgewoonten volledig veranderd.

We moeten komaf maken met het argument dat dit zou tegemoetkomen aan de behoeften van de klant. Neen, wat er gebeurd is, is dat klanten nu de mogelijkheid hebben gekregen om op zondag in alle winkels hun boodschappen te doen. De regering heeft dat overigens zelf bevestigd door van de zondag een gewone werkdag te maken.

En de werknemers in de handel betalen daarvoor de prijs!

Ook de problematiek van franchisenemers die meerdere winkels bezitten (10 tot 15 zelfstandige winkels in handen van dezelfde eigenaar) versterkt de sociale dumping. Vanuit het paritair comité van de zelfstandige kleinhandel hanteren deze grote groepen – want over groepen gaat het wel degelijk wanneer één eigenaar 10 tot 15 winkels bezit – arbeidsvoorwaarden die haast identiek zijn aan die van een kleine buurtwinkel. Daardoor komen de echte kleine ondernemer en de buurtkruidenier, die tegenwoordig moeten concurreren met de grootdistributie, zwaar onder druk te staan. Zonder dat er sprake is van voldoende verantwoordelijkheid of transparantie. Dat is ook wat de BBTK aan de minister heeft gezegd. De vraag of de bevoegdheidsgebieden van de paritaire comités moeten worden gewijzigd, is uiteindelijk van ondergeschikt belang. Eerst moeten de cowboypraktijken binnen de bestaande paritaire comités aangepakt worden. De BBTK had heel wat grieven. De socialistische bediendenvakbond hoopt oprecht dat de minister de stem van de werknemers heeft gehoord en vooral bereid zal zijn om een aantal maatregelen terug te draaien.

De handelssector in brede zin telt zowat 500.000 werknemers. Alleen al in de winkels zijn meer dan 200.000 werknemers aan het werk. Het gaat daarbij voornamelijk om vrouwen die deeltijds werken. 

Als we willen dat mensen morgen nog van hun job in de handel kunnen leven en niet alleen overleven, dan zijn er heel andere maatregelen nodig dan diegene die vandaag op tafel liggen. 

Wat wil de BBTK? 
Echte voltijdse contracten van onbepaalde duur, een omkadering van onzekere contracten, een beter evenwicht tussen werk en privéleven, stabiele uurroosters, sociaal overleg om al deze uitdagingen collectief te regelen en voldoende inspecteurs om de cowboypraktijken in de distributiesector te controleren. 

Wat stelt de minister voor na de rondetafel?
Een actieplan tegen eind dit jaar, dat nog met de sociale partners van de handel besproken moet worden. 

Wait and see, De BBTK blijft waakzaam!